Birinci Dünya Savaşı'nda Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz Rus İşgal Bölgelerinden Yapılan Göçler
Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2016
Collection summary
A scholarly article on the Muslim migrations from the Russian-occupied zones of Eastern Anatolia and the Eastern Black Sea during the First World War.
Published in Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, this article examines the waves of Muslim civilian migration from Eastern Anatolia and the Eastern Black Sea into inner Anatolia between 1914 and 1917, driven by the Russian advance on the Caucasus Front. It discusses the peak of displacement after the 1916 occupations of Erzurum and Trabzon, the requisitioning of transport, bandit attacks, epidemics, and measures taken by the Interior Ministry and provincial authorities. For the collection it provides background on the rear-area and demographic context preceding the 1918 Caucasus campaign.
The source's own abstract
Savaşların en trajik sonuçlarının başında, savaş bölgelerinde yaşayan sivil halkın yaşadığı bölgeleri terk etmeleri yani göçler gelmektedir. Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'nde yaşanan savaşlar ile muhaceret bölgenin kaderini derinden etkiledi. 1914 yılında savaşın ilk günlerinde başlayan muhaceret 1917 yılına kadar aralıksız olarak devam etti. Türk-Rus mücadelesinin yaşandığı bölgedeki Müslüman ahali Rus ilerlemesine paralel olarak sürekli batıya doğru göç etmek zorunda kaldı1916 yılında Erzurum'un Rus işgaline uğramasının ardından göç eden insan sayısı doruk noktaya ulaştı. Türk ordusu geri çekilirken cephane ve ikmal araçlarını nakletmek için sivil halkın elindeki araçlara el koymuştu. Tüm ulaşım araçlarına el konulmuş olan halk dondurucu soğuğa rağmen boyunduruk altında yaşamak istemediği için orduyla beraber Anadolu'nun içlerine doğru geri çekildi. Trabzon'un aynı yıl içerinde işgali sonrası bölge halkı Ordu ve Giresun üzerinden batıya doğru göç etti. Göç sırasında çoğunlukla deniz yolu ve kayıklar kullanıldı. Dâhiliye Nezareti, Erzurum ve Trabzon Valilikleri tarafından alınan her türlü tedbirlere rağmen muhacirler yol boyunca çete saldırıları, salgın hastalıklar ve açlıkla mücadele etmek zorunda kaldılar. Karadeniz üzerinden göç edenler ise Rus donanmasının saldırılarına maruz kaldı. Erzurum'dan başlayan göç dalgası Erzincan ve Sivas üzerinden Kayseri, Niğde, Kırşehir ve Çatalca bölgelerine kadar yayıldı. Bölgenin güneyine göç edeneler ise Diyarbakır ve Adana'ya kadar geniş bir coğrafyaya yayıldılar.Bu çalışmada 1915-1917 yıllarındaki göç hareketleri Genelkurmay Başkanlığı ATASE Arşivi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve hatıratlar çerçevesinde ele alınmıştır
Index
- Units and institutions
- Dâhiliye NezaretiErzurum ValiliğiTrabzon Valiliği