Kafkasya'ya Dair Osmanlı İstihbaratının Yayımladığı Bir Rapor
Tarih Araştırmaları Dergisi, 2015
Collection summary
An article examining a confidential 23-page booklet, "Report on the Situation in the Caucasus," printed by the intelligence branch of the Ottoman General Headquarters.
This Turkish-language article in Tarih Araştırmaları Dergisi discusses a booklet marked "confidential," titled "Report on the Situation in the Caucasus," printed by the Ottoman War Ministry's General Headquarters Intelligence Branch. It reviews Ottoman intelligence assessments of the Caucasus during the First World War, including its geography, geopolitics, and ethnic-religious composition. The record gives conflicting dates for the report (1918/1334 and 1916). For the collection, it is relevant as background to Ottoman military knowledge of the region that became the Army of Islam's theatre in 1918.
The source's own abstract
Kafkasya olarak adlandırılan bölge günümüzde olduğu gibi tarih boyunca da son derece önemli bir alan olmuştur. İlk kez 19.yy başlarında "Kafkasya" bir bölge adı olarak kullanılmaya başlamıştır. Karadeniz ve Hazar Denizi arasında yer alan, Avrupa ve Asya'nın sınırında bulunan bir bölgedir. Kafkas bölgesi siyasal olarak Kuzey Kafkasya ve Güney Kafkasya olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Jeopolitik açıdan da özellikle çevre ülkeleri açısından oldukça önemli bir yerdir. Bu bildiri de 1918 (1334) tarihinde, Harbiye Nezareti, Karargâh-ı Umumi İstihbarat Şubesi tarafından basılan, kitapçığın üzerine " mahremdir" ibaresi düşülen "Kafkasya Ahvaline Dair Rapor" başlığı ile Dersaadet Matbaa-yı Askeriye de basılmış 23 sayfalık son derece önemli bir rapor değerlendirilecektir. Raporun basım tarihi kitapçık üzerinde 1916 yılı olarak görülmektedir. I. Dünya Savaşı'nın tam ortasına gelen bir tarihtir. Bu açıdan Dünya Savaşı esnasında Harbiye Nezareti, Karargâh-ı Umumi İstihbarat Şubesi tarafından basılmış bu kitapçıkta Kafkasya ve çevresi anlatılmaktadır.1Osmanlı Devleti'nin istihbaratının böyle bir kitapçığı basması bölgeye verdiği önemin bir göstergesidir. Ayrıca bölgenin etnik ve dini yapısı daima önem arz etmiştir. Başbakanlık Osmanlı Arşiv kayıtlarından, I. Dünya Savaşının başlangıcında Kafkasya'daki genel nüfus hakkında bilgi verilecektir. BOA kayıtlarından elde edilen verilere göre, Rus hükümeti tarafından neşredilen Kafkasya Salnamesi'ndeki veriler temel alınarak bu bölgedeki Müslüman ve Türk nüfus oranları tespit edilecektir. Rapor Osmanlı "Dragon Alayının" Mülazımı olarak görev yapan Alman Hert Folg ve arkadaşı Dr. Rays tarafından kaleme alınmıştır. Sözü edilen rapor şu başlıklardan oluşmaktadır: Kafkasya'nın ahvali umumisi, Kafkasya'ya firar, Kafkasya'da ikamet, Bakü'de ikamet, Acemistan ve Kürdistan, Bölgedeki yollar, Batum-Bakü şimendifer hattı, Bölgedeki komiteler gibi konular ayrıntıları ile anlatılmaktadır. Çalışmamızda raporda verilen bilgiler ışığında Osmanlı'nın Kafkasya politikası ile Kafkasya ve çevresi, I.Dünya Savaşı yılları itibarıyla Osmanlı istihbaratı tarafından yayınlanan Kafkasya raporu aktarılıp, analiz edilecektir.
Index
- Units and institutions
- Harbiye NezaretiKarargâh-ı Umumi İstihbarat ŞubesiMatbaa-yı Askeriye
- Events
- I. Dünya Savaşı