Azerbaycan Millî Şairi Ahmet Cevat’ın Şiirlerinde Türkiye
Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 2021
Collection summary
Türkiye and the idea of Turan in the poetry of Azerbaijan's national poet Ahmad Javad.
The article in the TEKE journal studies the themes of Türkiye and Turan in the poetry of Ahmad Javad (1892-1937), the Azerbaijani poet later killed in the Stalinist purges. Influenced by the national literature movement and Turkism in Türkiye, he reflected the events of 1914-1918 in the Caucasus and Azerbaijan and voiced the national spirit behind the Azerbaijan Democratic Republic proclaimed on 28 May 1918. For the collection its value is in introducing the author of poems tied to the Caucasus Islamic Army period such as 'Çırpınırdı Karadeniz' and 'To the Turkish Army'.
The source's own abstract
Ahmet Cevat 1892-1937 yılları arasında yaşamış ve Stalin dönemi kurbanlarından binlerce aydından biri, Azerbaycanlı bir Türk şairidir. Türkiye’deki millî edebiyat ve Türkçülük fikirlerinden etkilenen sanatçı Azerbaycan’daki millî romantik edebiyat ekolünün en önemli temsilcilerinden biri olmuştur. Ahmet Cevat, o dönem Azerbaycan’da giderek hız kazanan yenileşme hareketlerinin içerisindedir. Onu diğer şairlerden ayıran yön ise Azerbaycan istiklaline ve 28 Mayıs 1918’de Azerbaycan’da devlet kuracak olan millî ruhun duygularına tercüman olmasıdır. Türkiye’deki millî edebiyat cereyanının ve Türkçülük fikirlerinin tesiri altında bulunan Ahmet Cevat, 1914-1918 yılları arasında Kafkasya ve Azerbaycan ve -kısmen de- Türkiye’deki her hareketi yaşar, her gelişmeden etkilenir ve bunları şiirine yansıtır. Bu bakımdan Ahmet Cevat’ı okumak; bir anlamda Azerbaycan Türkünün bu yıllardaki ümitlerini, millî heyecanlarını, duygularını tanımak, öğrenmek demektir. Ahmet Cevat’ın şiirlerinde Turan düşüncesi ve Türkiye önemli bir yer tutar. Türkiye’deki siyasi ve sosyal hareketleri de yakından takip eden sanatçı şiirlerinde bunlara yer vermiş hatta şiirlerinin önemli kısmını Türkiye ve Turan fikirlerine ayırmıştır. A. Cevat, 1912 Balkan Savaşı sırasında İstanbul’da teşkil edilen Kafkas gönüllü kıtası mensubu olarak Trakya cephesinde, yine Nuri Paşa komutasında Bakü’yü İngiliz işgalinden kurtarmak için Azerbaycan’a giren Kafkas İslam Ordusuna destek için oluşturulan gönüllü birlikleriyle birlikte savaşmıştır. Türkiye sevgisi ve Türkçü fikirlerinden dolayı kurşuna dizilerek öldürülen şair Azerbaycan’da olduğu kadar Türkiye’de de tanınmakta ve sevilmektedir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin millî marşının da sözleri sanatçıya aittir.