Azerbaycan Millî Şairi Ahmet Cevat’ın Şiirlerinde Türkiye
Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 2021
Kolleksiya xülasəsi
Azərbaycanın milli şairi Əhməd Cavadın şeirlərində Türkiyə və Turan düşüncəsi.
TEKE jurnalındakı məqalə 1892-1937-ci illərdə yaşamış və Stalin repressiyasının qurbanı olmuş Azərbaycan şairi Əhməd Cavadın şeirlərində Türkiyə və Turan mövzularını araşdırır. Türkiyədəki milli ədəbiyyat və türkçülük fikirlərindən təsirlənən şair 1914-1918-ci illərdə Qafqaz və Azərbaycandakı hadisələri şeirinə əks etdirmiş, 28 may 1918-də qurulan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin milli ruhunun tərcümanı olmuşdur. Kolleksiya üçün əhəmiyyəti 'Çırpınırdı Qara dəniz' və 'Türk ordusuna' kimi şeirlərin müəllifini tanıtmasıdır.
Mənbənin öz xülasəsi
Ahmet Cevat 1892-1937 yılları arasında yaşamış ve Stalin dönemi kurbanlarından binlerce aydından biri, Azerbaycanlı bir Türk şairidir. Türkiye’deki millî edebiyat ve Türkçülük fikirlerinden etkilenen sanatçı Azerbaycan’daki millî romantik edebiyat ekolünün en önemli temsilcilerinden biri olmuştur. Ahmet Cevat, o dönem Azerbaycan’da giderek hız kazanan yenileşme hareketlerinin içerisindedir. Onu diğer şairlerden ayıran yön ise Azerbaycan istiklaline ve 28 Mayıs 1918’de Azerbaycan’da devlet kuracak olan millî ruhun duygularına tercüman olmasıdır. Türkiye’deki millî edebiyat cereyanının ve Türkçülük fikirlerinin tesiri altında bulunan Ahmet Cevat, 1914-1918 yılları arasında Kafkasya ve Azerbaycan ve -kısmen de- Türkiye’deki her hareketi yaşar, her gelişmeden etkilenir ve bunları şiirine yansıtır. Bu bakımdan Ahmet Cevat’ı okumak; bir anlamda Azerbaycan Türkünün bu yıllardaki ümitlerini, millî heyecanlarını, duygularını tanımak, öğrenmek demektir. Ahmet Cevat’ın şiirlerinde Turan düşüncesi ve Türkiye önemli bir yer tutar. Türkiye’deki siyasi ve sosyal hareketleri de yakından takip eden sanatçı şiirlerinde bunlara yer vermiş hatta şiirlerinin önemli kısmını Türkiye ve Turan fikirlerine ayırmıştır. A. Cevat, 1912 Balkan Savaşı sırasında İstanbul’da teşkil edilen Kafkas gönüllü kıtası mensubu olarak Trakya cephesinde, yine Nuri Paşa komutasında Bakü’yü İngiliz işgalinden kurtarmak için Azerbaycan’a giren Kafkas İslam Ordusuna destek için oluşturulan gönüllü birlikleriyle birlikte savaşmıştır. Türkiye sevgisi ve Türkçü fikirlerinden dolayı kurşuna dizilerek öldürülen şair Azerbaycan’da olduğu kadar Türkiye’de de tanınmakta ve sevilmektedir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin millî marşının da sözleri sanatçıya aittir.
İndeks
- Şəxslər
- Ahmet Cevat (Əhməd Cavad)