“Azerbaycan” Gazetesine Göre Türk Ocakları Bakü Şubesi’nin Kuruluşu ve Faaliyetleri (1918-1920)
Oder Alizade; Mehmet Fatih Sansar · Journal of Turkish World Studies, 2025
Kolleksiya xülasəsi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin rəsmi qəzeti "Azərbaycan"a əsaslanaraq Türk Ocaqları Bakı Şöbəsinin 1918-1920-ci illərdəki təsisi və fəaliyyətini araşdıran məqalə.
Məqalə 15 sentyabr 1918-28 aprel 1920-ci illərdə ilk dörd sayı Gəncədə, qalanları Bakıda olmaqla 443 nömrə çıxan rəsmi "Azərbaycan" qəzetinə əsaslanaraq Türk Ocaqlarının Azərbaycandakı əks-sədasını araşdırır. İstanbuldakı fəaliyyətlər, Bakıda şöbə açılmasının zəruriliyi, üzv qeydiyyatı və ictimai məsuliyyət mövzuları qəzet materialları üzərindən izlənir; şöbə 1920-ci ildə sovet hakimiyyəti tərəfindən bağlanmışdır. Kolleksiya üçün dəyəri Qafqaz İslam Ordusunun Bakıya daxil olmasından dərhal sonra başlayan Osmanlı-Azərbaycan mədəni və milli qarşılıqlı əlaqəsini mətbuat vasitəsilə sənədləşdirməsidir.
Mənbənin öz xülasəsi
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin resmî yayın organı olan “Azerbaycan” gazetesi, 15 Eylül 1918 ile 28 Nisan 1920 tarihleri arasında yayımlanmış olup, ilk dört sayısı Gence’de, sonraki sayıları ise Bakü’de basılmıştır. Bu süre zarfında toplam 443 sayı yayımlanan gazete, dönemin siyasi, toplumsal ve kültürel gelişmelerini aktaran önemli bir basın organı olmuştur. 1920 yılında Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin Sovyetler Birliği tarafından işgal edilmesi ve Azerbaycan’da Sovyet rejiminin kurulmasıyla birlikte Azerbaycan gazetesinin yayın faaliyeti sona erdirilmiştir. “Azerbaycan” gazetesi, yalnızca Azerbaycan’daki gelişmeleri değil, aynı zamanda Osmanlı Devleti’nde ve dünya genelinde meydana gelen siyasi ve toplumsal olayları da okuyucularına aktarmıştır. Türk Ocakları, 1918 yılından itibaren “Azerbaycan” gazetesinde kendine geniş bir yer bulmuş; İstanbul’daki faaliyetleri, Azerbaycan’da bir şube açılmasının önemi ve gerekliliği, toplum karşısındaki sorumlulukları ve üye kayıtları gibi konular gazetede ayrıntılı olarak işlenmiştir. Türk Ocakları’nın Bakü şubesi, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin işgal edilmesiyle birlikte 1920 yılında Sovyet yönetimi tarafından yeniden kapatılmıştır. Bu çalışmada, “Azerbaycan” gazetesinde Türk Ocakları ile ilgili yayımlanan haber, makale ve beyanatlar incelenerek, Azerbaycan basınında Türk Ocakları’nın nasıl yer aldığı, Azerbaycan Hükümeti’nin Türk Ocakları’na bakışı ve Bakü şubesinin faaliyetleri ele alınacaktır. Ayrıca, Azerbaycan Cumhuriyeti örneğinden hareketle Türk Ocakları’nın Türk Dünyasındaki yeri ve önemi de tartışmaya açılacaktır.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Türk OcaklarıTürk Ocakları Bakü ŞubesiAzerbaycan Halk Cumhuriyeti"Azerbaycan" gazetesi
- Hadisələr
- Bakü'nün kurtuluşu (15 Eylül 1918)
Mənbənin açar sözləri
Azerbaijan Democratic Republic · Azerbaycan Halk Cumhuriyeti · Milliyetçilik · Nationalism · Turkish Hearths · Turkish Hearths Baku Branch · Türk Ocakları · Türk Ocakları Bakü Şubesi · “Azerbaijan” Newspaper · “Azerbaycan” gazetesi