Nağı Ġeyxzamanlının Xatġrələrġ “Azərbaycan Davası”nın Gerçəklərġ Kontekstġndə
Elmi Xəbərlər Lənkəran Dövlət Universiteti, 2023
Kolleksiya xülasəsi
Nağı Şeyxzamanlının xatirələri 'Azərbaycan davası'nın gerçəkləri kontekstində.
Lənkəran Dövlət Universitetinin jurnalında dərc olunan məqalə AXC-nin qurucularından və ƏMT rəhbəri Nağı Şeyxzamanlının (Keykurun, 1883 Gəncə – 1967 İstanbul) 'Biz və onlar', 'Azərbaycan İstiqlal Mücadiləsinin Xatirələri' kimi əsərlərini araşdırır. Şeyxzamanlının 1918-də İstanbula gedərək Osmanlıdan yardım istəyən heyətdə iştirakı və Gəncə üsyanı ilə Qafqaz İslam Ordusuna dair şahidlikləri mühacirət yaddaşının sənəd səciyyəli nümunələri kimi qiymətləndirilir.
Mənbənin öz xülasəsi
Xülasə.Azərbaycan mühacirləri arasında Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından biri, indiki Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin sələfi Əksinqilab ilə Mübarizə Təşkilatının (ƏMT) rəhbəri Nağı Saleh oğlu Şeyxzamanlı (Nağı Keykurun-1883, Gəncə -1967, İstanbul) mürəkkəb həyat yolu, ziddiyyətli baxışları ilə diqqəti çəkir.N. Şeyxzamanlının həyatının, fəaliyyətinin, xatirələrinin təhlili, düzgün dəyərləndirilməsi aktual və əhəmiyyətlidir.Məqalədə müəllifin "Biz və onlar" (1934), "Böyük xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağızadə" (1957), "Dərdləşmə" (1963), "Azerbaycan İstiklal Mücadilesinin Hatıraları" (1964) kimi əsərləri həm ideya-məzmun, həm də sənətkarlıq nöqteyi-nəzərindən araşdırılır, müvafiq elminəzəri qənaətlər hasil olunur.N. Şeyxzamanlının xatirələri "Azərbaycan davası"nın müəyyən dövrünün bədii-sənədli inikasıdır, mühacirət irsinin istiqlal uğrunda mübarizə tarixinin və mücahidlərin həyat, fəaliyyətinə işıq salan, mənfur, nankor qonşularımızın -ermənilərin vəhşiliyini, cinayətlərini ifşa edən diqqətəlayiq nümunələrindəndir.Açar sözlər: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, Nağı Şeyxzamanlının xatirələri, istiqlal hərəkatı, "Difai" firqəsi, Qafqaz İslam Ordusu, Gəncə üsyanı GiriĢ Azərbaycan mühacirləri arasında Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından biri, indiki Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin sələfi Əksinqilab ilə Mübarizə Təşkilatının (ƏMT) rəhbəri Nağı Saleh oğlu Şeyxzamanlı (1883, Yelizavetpol, Gəncə -1967, İstanbul) mürəkkəb həyat yolu, yaradıcılığındakı maraqlı, bəzən də ziddiyyətli baxışları ilə diqqəti çəkir.N.Şeyxzamanlının həyat və fəaliyyətinin, publisistik irsinin araşdırılması və düzgün dəyərləndirilməsi də yuxarıda sadalanan məsələlərin obyektiv işıqlandırılmasını şərtləndirən amillərdəndir.Mövzunun aktuallığı, iĢlənilmə tarixi Siyasi, ideoloji xətti sovet rejimi və bolşevizmə daban-dabana zidd olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin digər xadimləri kimi, N.Şeyxzamanlının adının da uzun illər boyu tarixdən silinməsinə çalışılmış, onun həyatı, publisistik irsi diqqətdən kənar saxlanılmışdır.Araşdırmalar zamanı N.Şeyxzamanlının adına sovet dövrünün yazılı mənbələrində yalnız bir yerdə -Mir Cəfər Bağırovun məhkəməsi protokolunda rast gəldik.Məhkəmə zamanı Azərbaycan KP MK-nın birinci katibinə ünvanlanan ittihamlardan biri belə idi: "Bağırov Azərbaycan FK-da işə düzələndən sonra, 1921-ci ilin 24 fevralında müsavat əksinqilabının digər agenti Məmməd Hacıyev barədə cinayət işinə də xitam verildi və o, həbsdən azad edildi.
İndeks
- Şəxslər
- Nağı Şeyhzamanlı (Keykurun)
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Kafkas İslam OrdusuDifai
Mənbənin açar sözləri
Humanities · Philosophy · Theology