Almanya'nın Kafkas İslam Ordusu'na Karşı Planlarında "Kafkas Alman Nüfusu" Faktörünü Kullanması (1918)
İkram Ağasiyev · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2023
Kolleksiya xülasəsi
Almaniyanın 1918-də Qafqaz İslam Ordusuna qarşı planlarında Qafqazdakı alman əhalisindən istifadə cəhdi.
İkram Ağasiyevin məqaləsi 1918-ci ilin yay-payızında Cənubi Qafqazda yaranan yeni geosiyasi vəziyyətdə Almaniyanın bölgənin ehtiyatlarından faydalanma planlarını araşdırır. Gürcüstandakı nüfuzunu Azərbaycana daşımaq istəyən Almaniyanın qarşısını Osmanlı dövləti və Qafqaz İslam Ordusu kəsdikdə Berlin Qafqazda yaşayan təxminən 70 min alman mülki şəxsi və minlərlə alman əsilli hərbi əsiri vasitə kimi istifadə etməyə çalışmışdır. Müəllif planın uğursuz olduğunu və Helenendorf başda olmaqla Azərbaycandakı alman məskunlarının Qafqaz İslam Ordusunu dəstəklədiyini göstərir.
Mənbənin öz xülasəsi
Makale, 1918 yaz ve sonbaharında Güney Kafkasya'da yaşanan askeri-politik olayları incelemektedir. Yazar, 1918 yazında bölgede yeni bir jeopolitik durumun ortaya çıktığını ve Almanya'nın bu durumdan yararlanmayı planladığını belirtmektedir. Almanya'nın amacı, Güney Kafkasya'da bir avantaj elde etmek ve bölgenin doğal kaynakları pahasına savaştan zarar görmüş ekonomisini güçlendirmekti. Gürcistan'da niyetini hayata geçiren Almanya, bu planı Azerbaycan'da da hayata geçirmeyi amaçladı, ancak Osmanlı Devleti ve Kafkas İslam Ordusu Almanya'nın önüne geçti. Bu koşullar altında Almanya, Kafkasya'da yaşayan Alman nüfusu faktörünü kullanmaya başladı. 1918'de Kafkasya'da 9.000'i Gürcistan'da ve 8.000'i Azerbaycan'da olmak üzere 70.000 Alman sivil yaşıyordu. Ayrıca Kuzey Kafkasya'da 27.000, Gürcistan'da 3.000 ve Azerbaycan'da 400 Alman kökenli savaş esiri tutuldu. Almanya tüm bu nüfus kategorisinden yararlanmaya çalışsa da, planları gerçekleşmedi. Tam tersine Azerbaycan'da yaşayan Alman vatandaşları ve Alman asıllı savaş esirleri mücadelesinin haklılığı nedeniyle Kafkas İslam Ordusu'nu desteklediler.
İndeks
- Şəxslər
- Nuri Paşa (Killigil)
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Kafkas İslam OrdusuAlman savaş esirleri
Mənbənin açar sözləri
Alman yerleşimciler · Caucasian Islamic Army · Dashnaks · Ganja · Gence · German settlers · Helenendorf · Kafkas İslam Ordusu · Nuri Pasha · Nuri Paşa · Taşnaklar