Türk ve Rus Kaynaklarına Göre Kafkas İslam Ordusu’nun Kafkasya Harekâtına Yeni bir Bakış
Marziye Memmedli; Muharrem Yunus Çelik · Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2020
Collection summary
A fresh look at the Caucasus Islamic Army's campaign by comparing Turkish and Russian sources.
The article argues that the Treaty of Brest-Litovsk gave the Ottoman Empire its first and only opportunity to enter the Caucasus, which it seized by creating the Caucasus Islamic Army. Comparing Turkish and Russian sources, the authors show that both the Azerbaijan Democratic Republic and the North Caucasus Mountain Republic regarded the army as their liberator against Armenian-Bolshevik violence, and that the Armistice of Mudros forced its withdrawal, leaving the new states exposed to the Red Army, the White Army and Britain.
The source's own abstract
Osmanlı Devleti’nin Kafkasya politikası bu bölgede çıkarları olan İran ve Rusya gibi devletlerin politikasına ters düştüğünden Osmanlı Devleti sadece Kafkasya’nın Müslüman nüfusuna manevi yardımlarda bulunmakla yetinmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun Kafkasya bölgesine girmek için ilk ve tek fırsatını 1917 Bolşevik İhtilali sonrası Sovyet Rusya ile Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndaki müttefiki olan Almanya arasında imzalanan Brest Litovsk Barış Antlaşması’yla yakalamış ve bu fırsatı elden kaçırmamak adına anlaşmanın imzalanmasının hemen ardından bölgeye askeri harekâta başlamıştır. Bölgedeki Türk ve Müslüman halklarına yardım ve kendi devlet politikasını yürütmek adına özel olarak Kafkas İslam Ordusu’nu kurmuş ve bu ordu Kafkasya’daki Türk ve Müslümanların bölgedeki Ermeni-Bolşevik mezalimine karşı tek umut yeri olmuştur. Hem Güney Kafkasya’da kurulmuş olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti hem Kuzey Kafkasya’daki Dağlı Cumhuriyeti, Kafkas İslam Ordusu’nu kendi kurtarıcısı olarak görmüş, bölgeye yerleşen Türk askerlerinin yardımlarıyla onlara karşı yapılan katliamın karşısında yer almıştırlar. Ancak Osmanlı Devleti’nin 1918 yılında imzaladığı Mondros Ateşkes Antlaşması bu yardımı kısa süreli kılmış ve Kafkas İslam Ordusu anlaşmanın maddelerine uygun olarak bölgeden çekilmek zorunda kalmıştır. Bu ise yeni kurulmuş devletleri Bolşeviklerin Kızıl Ordusu, çar taraftarlarının Beyaz Ordusu ve İtilaf devletlerinden bölgenin büyük kısmının manda hukukunu almış İngiltere karşısında zayıf duruma düşürmüş ve sonuçta Bolşeviklerin işgaliyle yeni kurulmuş cumhuriyetler tarih sahnesinden kaldırılmışlar.
Index
- Units and institutions
- Kafkas İslam OrdusuKızıl OrduBeyaz Ordu
The source's keywords
Art · Humanities · Political science