TÜRK İSLAM ORDUSU’NUN KUZEY KAFKAS (DAĞISTAN) HAREKÂTINA DÂİR (Arşiv Vesikaları Işığında–1917–1919)
Beşir Mustafayev, 2013
Collection summary
On the Turkish Islamic Army's North Caucasus (Dagestan) operation in the light of archival documents, 1917-1919.
Beşir Mustafayev's 2013 article examines, on the basis of archival documents, the unification of the Muslim Turks of the North Caucasus against Russian and Armenian pressure, Ottoman recognition of the North Caucasus Republic proclaimed on 11 May 1918, Chicherin's protest note and the political and military aid pledged under the Ottoman-North Caucasus friendship treaty. A key source for the diplomatic background of the Caucasus Islamic Army's Derbent-Petrovsk campaign; same article as kio-0109950bef55.
The source's own abstract
Kuzey Kafkaslarda halkların büyük çoğunluğu Müslüman Türk asıllıdır. Özellikle bugünkü Dağıstan Özerk Cumhuriyeti, o zamanlar Azerbaycan’ın toprak parçasıydı. Kuzey Kafkaslarda yaşayan Türkler, Rus emperyalizmine ve akabinde Ermeni zulmüne karşı tek cephe olmuştur. Öte yandan Birinci Dünya Savaşı sırasında Türk İslam Ordusunun Kafkas harekâtı ile yeni gelişmeler baş göstermiştir. Kuzey Kafkaslar’daki gelişmeler üzerine, Dağıstan’daki Türklerin millî bir devlet kurma çabaları giderek yoğunlaştı. Bu gelişmeler çerçevesinde Kuzey Kafkaslar’daki bütün Müslüman Türk kavimler, Dağıstan Türklerine güvenerek, Ruslardan bağımsız hareket etmeye çalışmıştır. 11 Mayıs 1918’de kurulan Kuzey Kafkas Cumhuriyeti Osmanlı Devleti tarafından da tanınmıştır. Öte taraftan bu tanınma Bolşevik Rusları çok kızdırmış olacak ki, Bolşevik Yönetiminin Dışişleri Komiseri K. V. Çiçerin, Osmanlı Devletinin Moskova Büyükelçisine bir protesto notası verdi. Dağıstan topraklarının Rusya’ya ait olduğunu, kurulan cumhuriyeti tanımayacaklarını bildirdi. Bu notayı dikkate almayan Osmanlı Devleti, Kuzey Kafkas Cumhuriyeti ile barış ve dostluk anlaşması imzaladı. Anlaşmaya göre Osmanlı Devleti, Kafkaslara siyasi ve askeri yardımda bulundu ve dışarıdan gelecek tehlikelere karşı savundu. İlk yardım ve savunmasını da 20 Eylül 1918’de gerçekleştirmiştir. Böylece Türk Kafkas İslam Ordusunun, Kuzey Kafkaslar’daki siyasi ve askeri harekât planı gerçekleşmiş oldu. Çünkü Osmanlı İmparatorluğunun Kafkasya siyasetinde Müslüman Türklerin dini ve millî hisleri esas temel oluşturmaktaydı.
Index
- Units and institutions
- Kafkas İslam OrdusuKuzey Kafkas Cumhuriyeti
The source's keywords
Art · Humanities