Sicill-i Ahvâl Defterlerinde Kayıtlı Avlonyalı Devlet Adamları
İlyas AK · Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2025
Kolleksiya xülasəsi
Sicill-i Əhval dəftərlərinə əsaslanaraq Avlonya (Vlorë) doğumlu Osmanlı məmurlarının karyera və sosial profilini araşdıran məqalə.
İlyas Akın 2025-ci il tarixli məqaləsi Sicill-i Əhval dəftərlərindəki qeydlərə əsaslanaraq Avlonya doğumlu Osmanlı dövlət adamlarının təhsili, xidmət yerləri, rütbə və maaş məlumatlarını dəyərləndirir. Araşdırma gec Osmanlı bürokratiyasının sosial quruluşuna və mərkəz-əyalət münasibətlərinə yönəlib. Qafqaz İslam Ordusu və 1918 Azərbaycan mövzuları ilə birbaşa əlaqəsi yoxdur; yalnız ümumi inzibati fon təqdim edə bilər.
Mənbənin öz xülasəsi
Avlonya, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı bürokrasisine çeşitli kademelerde memur kazandıran taşra merkezlerinden biridir. Bu bağlamda, Avlonya’ya ait sicil kayıtları incelenerek Osmanlı bürokrasisinin sosyal yapısı, eğitim politikalarıyla merkez-taşra ilişkileri analiz edilmiştir. İncelenen memurların büyük çoğunluğu, Müslümandır. Bununla birlikte memurların, farklı toplumsal gruplara mensubiyetleri ve ailevi geçmişleri, bürokratik kariyerlerinin şekillenmesinde etkili olmuştur. Sicill-i Ahvâl defterlerinden hareketle tespit edilen Avlonya doğumlu memurların mesleki rotaları, doğdukları bölgeyle sınırlı kalmamıştır. Bu memurlar, başta Balkanlar olmak üzere Anadolu ve Arap vilayetlerinde mali ve idari görevlerde bulunmuştur. Memurların atandıkları görevler maliye, rüsumat, gümrük ve tapu gibi devletin taşradaki kritik idari birimlerinde yoğunlaşmıştır. Ayrıca memurlardan bazıları vali, mutasarrıf ve mebus gibi üst düzey pozisyonlara kadar yükselmiştir. Bu memurların göreve başlama yaşlarının genç ve maaşlarının ise görev türü ve rütbeye göre değişkenlik gösterdiği, en yüksek maaşları valilik gibi kritik görevlerde bulunanların aldığı tespit edilmiştir. Avlonyalı memurlar arasında Arnavut kimlik siyasetinin erken savunucularından ve Arnavut millî hakları mücadelesinin öncü isimlerinden olan Mustafa Nuri Paşa’yla Arnavutluk’un bağımsızlığını ilan eden ve ülkenin ilk başbakanı olarak görev yapan İsmail Kemal Bey, Osmanlı bürokrasisi içinde dikkat çekici kariyerlere sahiptir.
İndeks
- Şəxslər
- II. Abdülhamid
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Sicill-i Ahvâl Komisyonu
Mənbənin açar sözləri
Abdülhamid II · Albania · Arnavutluk · Avlonya · II. Abdülhamid · Memur · Officer · Sicill-i Ahvâl · Vlorë
