Irak Dışişleri Bakanı Naci El-Asil’in Türkiye Ziyareti (1937)
Ömer Osman Umar; Melek Yenisu · Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 2024
Kolleksiya xülasəsi
İraq Xarici İşlər Naziri Naci əl-Asilin 1937-ci il Türkiyə səfərini və Türkiyə-İraq münasibətlərini araşdıran akademik məqalə.
Ömər Osman Umar və Mələk Yenisunun məqaləsi İraqın Osmanlıdan sonra İngiltərə mandatı altına düşməsindən başlayaraq Mosul məsələsi, Kral Feysəl və Nuri Paşanın səfərləri, 1937-ci ildə Xarici İşlər Naziri Naci əl-Asilin Türkiyə səfəri ilə inkişaf edən ikitərəfli münasibətləri araşdırır. Tədqiqat 1930-cu illərdə Türkiyənin Yaxın Şərqdə apardığı dostluq siyasətinə diqqət yetirir. Qafqaz İslam Ordusu və 1918-ci il Azərbaycan mövzuları ilə birbaşa əlaqəsi yoxdur.
Mənbənin öz xülasəsi
Irak, bulunduğu coğrafi ve stratejik konumdan dolayı tarih içerisinde birçok devletin istilasına uğramıştır. Irak’a hâkim olan Emeviler ve Abbasiler döneminde orduda görev alan Türkler, Selçuklu ve Osmanlı Devletleri ile birlikte bölgeye hâkim olmuştur. Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı sırasında Irak Cephesi’nde verdiği mücadeleye rağmen yenilerek adım adım Irak’tan çekilmiştir. Savaşın sonunda Irak, Sykes-Picot Antlaşması’nda planlandığı gibi İngiltere’nin hakimiyeti altına girmiştir. İngiltere’nin işgali altındaki Irak’ta manda yönetimi kurulmuş, Kral Faysal İngiltere’nin Irak’ı yöneten yerel destekçisi olmuştur. Lozan Barış Antlaşması sonrası Türkiye-Irak ilişkileri Musul Meselesi çerçevesinde gelişmiştir. Musul’un Milletler Cemiyeti’nin kararı ile Irak’a bırakılması sonrasında Türkiye bölgede huzuru tesis etmeye yönelik bir politika izlemiştir. Türkiye’nin bölgede dostane bir dış politika izlemesi Irak tarafında karşılık bulmuş 1931 yılında önce Kral Faysal, ardından da Irak Başbakanı Nuri Paşa Türkiye’yi ziyaret etmiştir. 1933 yılında Avrupa’da yaşanan gelişmeler Türkiye’nin hem batıda hem de doğuda sınırlarını güvence altına almaya yönelik ilişkileri geliştirmesini gerekli kılmıştır. Türkiye’nin batıdaki komşuları ile Balkan Antantı yapılırken, doğudaki komşuları ile benzer bir paktın yapılması için Irak, İran, Afganistan ile iş birliği politikaları yürütülmeye çalışılmıştır. Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil’in Ankara’yı ve İstanbul’u ziyareti Türkiye ve Irak ilişkilerinin gelişmesine katkı sağlamıştır. Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil’in Türkiye ziyareti sırasında gördüğü ilgi ve misafirperverane muamele karşılık bulmuş, Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil Irak’a döndüğünde Türkiye-Irak dostluğuna vurgu yapan açıklamalarda bulunmuştur. Türkiye’nin Atatürk önderliğinde kat ettiği gelişmeleri değerlendiren Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil tüm Orta Doğu ülkeleri için Türkiye’deki değişimin bir örnek olduğunu vurgulamıştır. Irak Dışişleri Bakanı Dr. Naci El-Asil’in ziyareti Türkiye ve Irak arasındaki tarihi bağın kuvvetlenmesi ile sonuçlanmıştır. Bu ziyaret Sadabat Paktı’nın imzalanmasına hizmet eden siyasi bir adım olmuştur.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Milletler Cemiyeti
Mənbənin açar sözləri
Irak · Mustafa Kemal Atatürk · Orta Doğu · Türkiye · İngiltere