Azerbaycan-Osmanlı Siyasi-Askeri İlişkileri (1917-1918)
İsmayıl Musa · Belleten, 2000
Kolleksiya xülasəsi
1917-1918-ci illərdə Azərbaycan-Osmanlı siyasi-hərbi münasibətlərini və Qafqazdakı erməni məsələsini araşdıran akademik məqalə.
İsmayıl Musanın "Belleten"də dərc olunmuş bu məqaləsi 1917-1918-ci illərdə Azərbaycanla Osmanlı dövləti arasındakı siyasi və hərbi münasibətləri araşdırır. Müəllif Osmanlının Cənubi Qafqaza marağını böyük dövlətlərin regiondakı nüfuz mübarizəsi, erməni siyasi tələbləri və Azərbaycanın türk-müsəlman əhalisinin məruz qaldığını bildirdiyi zorakılıq hadisələri ilə izah edir. 5 dekabr 1917-ci il Ərzincan Mütarikəsi kimi diplomatik addımlara xüsusi yer verilir. Məqalə 1918-ci ildə Qafqaz İslam Ordusunun yaradılmasına aparan siyasi-hərbi zəmini anlamaq baxımından kolleksiya üçün birbaşa kontekst dəyəri daşıyır.
Mənbənin öz xülasəsi
Kafkasya'ya ait problemlerin çözümünde ilgili olan Osmanlı, çeşitli devletlerin destekledikleri Ermenilerin Azerbaycan topraklarına tecavüz etmesine ilgisiz kalamazdı. Bu durum aslında aşağıdaki nedenlere bağlıydı. a) Bazı devletlerin Ermenileri korumak adı altında ve onların aracılığı ile Transkafkasya'da güçlenmek amaçları, bununla da Osmanlı İmparatorluğu için doğrudan belli tehlike oluşturmaları, b) Ermenilerin Türkiye ve Azerbaycan toprakları hesabına "Büyük Ermenistan" kurmak arzuları; c) Azerbaycan'ın Türk Müslüman nüfusunun maksatlı soykırımı siyasetine uğraması, siyasi-askeri yardıma kesin ihtiyaç duyması vs. 1917 yılının sonlarına doğru Ermeniler bölgedeki amaç ve siyasetlerini tam olarak açıkladıklarında ve Azerbaycan sınırlarında çok sayılı zorakilik hareketlerine başvurduklarında, Osmanlı bazı önlemler almak zorunda kaldı. Bu konuda ilk olarak Transkafkasya'da askeri operasyonları durdurmak ve durumu sabitleştirmek yolunda gösterilen diplomatik girişimleri belirtmek lazımdır. Bu girişimler içerisinde Osmanlı Devleti ile Güney Kafkasya komiserliği arasında 05 Aralık 1917 yılında imzalanan 14 maddelik Erzincan Mütarekesi önemlidir.
İndeks
- Şəxslər
- İsmayıl Musa
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı DevletiGüney Kafkasya Komiserliği
- Hadisələr
- Erzincan Mütarekesi (5 Aralık 1917)
Mənbənin açar sözləri
Armenians · Askeri · Azerbaijan · Azerbaycan · Caucasus · Ermeniler · Kafkasya · Military · Osmanlı · Ottoman · Political · Siyasi · Transcaucasia · Transkafkasya