ABOUT THE OPERATION OF TURKISH ISLAMIC ARMY IN THE NORTH CAUCASUS (DAGESTAN) (Under the Luminary of Archive Documents – 1917–1919)
Beşir Mustafayev · DergiPark (Istanbul University), 2016
Kolleksiya xülasəsi
Arxiv sənədləri işığında Türk İslam Ordusunun Şimali Qafqaz (Dağıstan) əməliyyatı, 1917-1919 (ingiliscə başlıqlı nüsxə).
Bəşir Mustafayevin məqaləsi Şimali Qafqazın müsəlman türk xalqlarının rus imperializminə və erməni təzyiqinə qarşı vahid cəbhə yaratmasını, 11 may 1918-də qurulan Şimali Qafqaz (Dağlı) Respublikasının Osmanlı tərəfindən tanınmasını və bolşevik xarici işlər komissarı Çiçerinin etiraz notasına baxmayaraq Osmanlının bu respublika ilə sülh və dostluq müqaviləsi imzalayaraq siyasi-hərbi yardım öhdəliyi götürməsini arxiv sənədləri ilə izah edir. kio-1a62530bf0af ilə eyni məqalədir.
Mənbənin öz xülasəsi
Kuzey Kafkaslarda halkların büyük çoğunluğu Müslüman Türk asıllıdır.Özellikle bugünkü Dağıstan Özerk Cumhuriyeti, o zamanlar Azerbaycan'ın toprak parçasıydı.Kuzey Kafkaslarda yaşayan Türkler, Rus emperyalizmine ve akabinde Ermeni zulmüne karşı tek cephe olmuştur.Öte yandan Birinci Dünya Savaşı sırasında Türk İslam Ordusunun Kafkas harekâtı ile yeni gelişmeler baş göstermiştir.Kuzey Kafkaslar'daki gelişmeler üzerine, Dağıstan'daki Türklerin millî bir devlet kurma çabaları giderek yoğunlaştı.Bu gelişmeler çerçevesinde Kuzey Kafkaslar'daki bütün Müslüman Türk kavimler, Dağıstan Türklerine güvenerek, Ruslardan bağımsız hareket etmeye çalışmıştır.11 Mayıs 1918'de kurulan Kuzey Kafkas Cumhuriyeti Osmanlı Devleti tarafından da tanınmıştır.Öte taraftan bu tanınma Bolşevik Rusları çok kızdırmış olacak ki, Bolşevik Yönetiminin Dışişleri Komiseri K. V. Çiçerin, Osmanlı Devletinin Moskova Büyükelçisine bir protesto notası verdi.Dağıstan topraklarının Rusya'ya ait olduğunu, kurulan cumhuriyeti tanımayacaklarını bildirdi.Bu notayı dikkate almayan Osmanlı Devleti, Kuzey Kafkas Cumhuriyeti ile barış ve dostluk anlaşması imzaladı.Anlaşmaya göre Osmanlı Devleti, Kafkaslara siyasi ve askeri yardımda bulundu ve dışarıdan gelecek tehlikelere karşı savundu.İlk yardım ve savunmasını da 20 Eylül 1918'de gerçekleştirmiştir.Böylece Türk Kafkas İslam Ordusunun, Kuzey Kafkaslar'daki siyasi ve askeri harekât planı gerçekleşmiş oldu.Çünkü Osmanlı İmparatorluğunun Kafkasya siyasetinde Müslüman Türklerin dini ve millî hisleri esas temel oluşturmaktaydı.
İndeks
- Yerlər
- DağıstanKuzey Kafkasya
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Kafkas İslam OrdusuKuzey Kafkas Cumhuriyeti
Mənbənin açar sözləri
Government (linguistics) · Islam · Period (music) · Turkish